De goden verzoeken...

Poollicht is de weerkaatsing van harnassen van de Walkuren. Deze maagden met mooie harnassen, helmen en speren stroopten op hellehonden of paarden met vleugels de slagvelden af op zoek naar overleden dappere strijders en ze mee te nemen naar het Walhalla. Wodan, hun vader of meester gaf ze daar een riant en lustig leventje totdat de eindstrijd was aangebroken en hij de dappersten in wilde zetten om de overwinning te behalen. Een vergeefse poging.

Richard Wagner gebruikte deze mythen in een opera, Die Wahlküre, in de cyclus Der Ring des Nibelungen. In het derde bedrijf van de opera zijn de Walkuren bezig op het slagveld als een van hen, Brunhilde op het slagveld verschijnt met Sieglinde. Brunhilde heeft van Wodan de opdracht gekregen Sieglinde en haar geliefde en broer Siegfried te doden. Bij het zien van zo veel liefde kiest Brunhilde voor het paar en vraagt nu de andere Walkuren om steun tegen hun vader.

Het thema in het fragment is een beroemde melodie die veel gebruikt is, onder andere in films. Bijvoorbeeld in Apocalypse Now, een film over de Vietnam oorlog. In de betreffende scene wordt een helicopter aanval uitgevoerd:
Kilgore: "We'll come in low out of the rising sun and about a mile out we'll put on the music."
Lance: "Music?"
Kilgore: Yah. I use Wagner. It scares the hell out of the Slopes."

Hierna wordt Wagner afgespeeld met behulp van een bandrecorder en hoornluidsprekers die aan de onderkant van de helikopter bevestigd zijn.

Laatst is er een film uitgebracht over een verzetspoging om Hitler te vermoorden, operatie Walküre: The rise of the Valkyries.

Kijk en huiver!

">

Het laatste woord

26 maart 1827 overleed Ludwig van Beethoven op 57-jarige leeftijd. Gedurende zijn leven had hij te lijden onder veel kwalen en ziektes waar ook zijn wispelturige karakter een gevolg van zou zijn.

In december 1826 overnachtte Beethoven in een ijskoude dorpsherberg. Hier liep hij een longonsteking op waarna zijn gezondheid snel achteruit ging. Beethoven verzwakte snel ondanks pogingen van artsen om hem te genezen. Een bevriende Oostenrijkse componist, Hüttenbrenner, bezocht Beethoven geregeld op zijn sterfbed. Hij was een van degenen die antwoord konden geven op de vraag: "Wat waren zijn laatste woorden?"

Voor zijn overlijden had Beethoven ingestemd met het sacrament der stervenden. Nadat de pastoor was vertrokken zei Beethoven: "Plaudite, amici, comedia finita est. ("Applaudisseert, mijn vrienden, de voorstelling is voorbij" (het gebruikelijke einde bij een stuk in de Commedia dell'arte). Heb ik niet altijd gezegd dat het op deze wijze zou aflopen?"
Zijn uitgever bezorgde twee flessen wijn. Beethoven draaide er zich naar toe en zuchtte: "jammer, jammer, te laat."
Laat in de middag van 26 maart 1827 stak in Wenen een storm op. Volgens Hüttenbrenner was er tegen 5 uur een lichtflits, gevolgd door een enorme donderslag. "Na dit onverwachte natuurfenomeen, dat mij hevig deed schrikken, opende Beethoven zijn ogen, hief zijn rechterhand op en keek enkele seconden op, met zijn vuist gebald en een zeer ernstige, dreigende uitdrukking op zijn gezicht. ... Toen hij zijn hand op het bed liet terugvallen sloot hij half de ogen. ... Geen ademtocht meer, geen hartslag."

In 2000 kon met behulp van een haarlok wetenschappelijk worden aangetoond dat Beethoven een loodvergiftiging had. Gezien de hoeveelheid lood in de toenmalige wijn en de hoeveelheid die Beethoven daarvan dronk geen raar idee. Dit zou een goede verklaring zijn voor zijn vele kwalen maar ook voor zijn soms wispelturig karakter.

Het fragment betreft het tweede deel van de achtste pianosonate, de Pathétique. Een prachtig stuk van de componist die de muzikale wereld van het classicisme de romantiek in bracht.

Het laatste woord is aan Beethoven. Geniet ervan!

De grote jongen

Giovanni Bottesini kreeg de eerste muziekbeginselen van zijn vader. Deze, zelf ook een begaafd musicus en componist, probeerde de jonge Giovanni op het conservatorium in Milaan te krijgen om viool te studeren. Echter de geldelijke middelen van de familie waren daar niet toereikend genoeg voor. Giovanni kon wel terecht om contrabas of fagot te studeren. Het werd de contrabas. Giovanni had slechts enkele weken de tijd om een auditie voor te bereiden. Hij werd zonder twijfel toegelaten. Bottesini rondde zijn studie af in vier jaar. Voor die tijd enorm snel, en trok met wat geld de wereld in. Hij speelde in alle grote concertzalen van Europa van Milaan tot Londen en van Barcelona tot Parijs. Ook hij maakte de oversteek naar Amerika en speelde onder andere in Havana. Al snel werd hij bekend als de paganini van de contrabas.
Bottesini had meer in zijn mars. Hij componeerde niet alleen veel voor de contrabas maar was ook een veel gevraagd dirigent. Verdi vroeg hem om de eerste uitvoering van Aìda op 27 december 1871 in Caìro te leiden.

Bottesini zal echter vooral bekend blijven vanwege de wijze waarop hij de contrabas op de muzikale kaart zette.

Het fragment betreft de finale van het tweede duet voor contrabas.

Geniet ervan.

">

De moeder stond bedroefd

Stabat mater dolorosa ofwel de moeder stond bedroefd. Hiermee begint een middeleeuws gedicht van tien strofen over een moeder die, overmand door verdriet, de doodstrijd van haar kind aan ziet en niks kan doen. Maria stond bij het kruis waarop Jezus zijn doodstrijd streed.

Het gedicht is waarschijnlijk geschreven door een Franciskaner monnik maar hoe of wat blijft een raadsel. Een latere versie is opgenomen in het brevier van de Rooms-katholieke kerk.

Het Stabat Mater is door veel componisten op muziek gezet. Een van de beroemdste composities is die van Pergolesi. Dit werk (1736) is een vervanging van het Stabat Mater van Alessandro Scarlatti dat tot dan toe elke Goede Vrijdag in Napels was opgevoerd.

Binnen drie maanden nadat Pergolesi het Stabat Mater had geschreven stierf hij,26 jaar oud, aan tuberculose. Het is mogelijk dat zijn moeder daar ook bij was.

Het fragment betreft de eerste drie regels van de eerste strofe.

Stabat mater dolorosa
Iuxta crucem lacrimosa,
Dum pendebat filius.
Cuius animam gementem
Contristatam et dolentem
Pertransivit gladius

Naast het kruis, met schreiende ogen
Stond de moeder, diep bewogen
Toen de Zoon te sterven hing,
En haar door het zuchtend harte,
Overstelpt van wee en smarten,
't Zevenvoudig slagzwaard ging.

Geniet ervan!

">

Hafmo

Vorige week werd een portret uitgezonden van Hans (H.A.F.M.O.) van Mierlo. Prachtig beeld van een veelzijdig persoon.

De muziek versterkte de sfeer van het portret en omgekeerd. Mooi gedaan.

Het bleek onder andere werk te zijn van Shigeru Umebayashi. Het thema van de film I'm in the mood for love.
De oorspronkelijke titel van de film is The age of blossoms wat een Chinese metafoor is voor de snel voorbijgaande tijd van de jeugd, schoonheid en liefde. Of daar waarheid in zit? Stof tot nadenken.

Ik kan alleen maar zeggen: geniet ervan!

">

De notenmeter

Een jaartje of zo geleden kwam ik van mijn werk thuis met nogal wat stress: "ze" wilden weer eens niet wat ik voor ogen had. Ik wilde wat muziek horen en zag een CD van Eric Satie liggen die ik lang geleden eens had gekocht en beluisterd. Al bij de eerste noten verdween de spanning als sneeuw voor de zon. Wat een effect muziek kan hebben!

Iedere ochtend trok Satie de deur achter zijn Parijse appartement dicht om al wandelend door Parijs naar zijn werkstudio 15 kilometer verderop te gaan. Daar werkte hij de hele dag om vervolgens dezelfde afstand weer terug te lopen. In Montmartre was hij ook dirigent geworden van het huisorkest van cabaret Le chat noir. Maar erg breed had hij het zeker niet.
Hij kwam in contact met Debussy en Ravel die onder de indruk waren van zijn werk. Later kwam het tot een breuk met debussy.

Het werk van Satie werd niet altijd goed ontvangen. Op zich niet zo vreemd omdat hij afstand nam van muzikale tradities en stromingen. In een recensie werd Eric Satie eens een onhandige maar subtiele muziektechnicus genoemd. Satie zat dat dwars en verlaarde dat hij geen musicus was maar een "phonometricien", iemand die tonen meet. Satie is in de eerste helft van de 20e eeuw nadrukkelijk aanwezig geweest in de Franse avant-garde beweging.

Satie staat in het Guinnes book of records met de langst durende compositie voor solo instrument. De eerste uitvoering in New York duurde 18 uur en 12 minuten waarbij pianisten elkaar aflosten. Dat krijg je van een thema van 52 maten, tres lentement, dat 840 keer herhaald moet worden.De tweede uitvoering vond in Berlijn plaats in augustus 1966 met 6 pianisten. De eerste solo-uitvoering van "Vexations" vond plaats in Londen op 1O en 11 oktober 1967. De pianist hield zich op de been met komkommersandwiches en hield het 24 uur vol. In 1969 werd een uitvoering in Australië na 17 uur afgebroken. De pianist moest in coma naar het ziekenhuis worden afgevoerd.

Het fragment duurt gelukkig aanmerkelijk korter.

ontspan en geniet ervan!

">

6 maart

"Lux Feminae is een hommage aan het licht van de vrouw dat niet altijd zo scherp heeft kunnen schijnen.
Lux Feminae vertegenwoordigt een ruimte van intimiteit, een delicate gesloten ruimte dat moet worden beschermd, een binnentuin in het centrum waar we de ziel kunnen vinden, licht en schoonheid.
De christelijke, joodse en islamitische tradities hebben alle deze intimiteit op dezelfde wijze gesymboliseerd: De binnentuin, het klooster met binnenplaatsen en ruimtes van rust, ruimte en meditatie.
Lux feminae is een hymne op de plaats die vrouwen hebben ingenomen in het leven gericht op de zeven aspecten van licht: mystiek, sensualiteit, moederschap, liefde, verdriet, plezier en wijsheid."

Dit schrijft Montserrat Figueras bij haar cd Lux Feminae. Zij zingt middeleeuwse liederen uit wat nu Spanje heet. Een gebied met een sterk christelijke, joodse en islamitische achtergrond. Een verzameling liederen over vrouwen, door vrouwen en de plaats die ze innemen in de middeleeuwse samenleving.

6 maart: internationale vrouwendag: lang leve de verlichte vrouwen.

Geniet ervan.

">

BWV 565

Ik stond in een tamelijk drukke winkel toen ik links van me een telefoon hoorde gaan. Ik durf er een tientje om te verwedden dat de eigenaar van het mobieltje geen idee had van de oorsprong van de melodie maar het zonder twijfel wel kende, herkende, waardeerde als leuk deuntje en het vervolgens als ringtone had uitgekozen. Het is dan ook een beroemd stuk muziek. Hardrockfans weten dat Deep Purple het gebruikte als intro voor het nummer Highway star.

Bach schreef de Toccata en fuga in D mineur naar wordt aangenomen tussen 1703 en 1707 maar er is geen oorspronkelijke transcriptie teruggevonden. Een latere copie is de basis van het bekende werk. Het werk heeft de officiële classificatie BWV 565 (Bach-Werke-Verzeichnis 565) en is daarmee aan Bach toegeschreven.

Er blijft echter veel discussie over de oorsprong van deze compositie. Uit onderzoek zou blijken dat sommige structuren van het werk typerend zijn voor de periode na 1750. Het zou een latere componist zijn geweest die het werk heeft geschreven. Er is ook de mogelijkheid geopperd dat het een bewerking is van een verloren gegaan vioolconcert wat onder andere zou blijken uit het feit dat sommige passages overduidelijk geïnspireerd zijn op snaarmuziek.

Hoe dan ook, de maker van het fragment heeft een manier gevonden om naar BWV 565 te kijken en te luisteren. Eén keer meekijken dan een keer alleen luisteren.

Volumeknop open en geniet ervan.

De verholen tranen van Luciano

Tijdens een interview kreeg Luciano Pavarotti de vraag wat het grootste compliment was dat hij ooit gekregen had. Als antwoord vertelde de gezette Pavarotti dat hij eens op het trottoir in New York wandelde. Een vrouw botste tegen hem aan en zei "Oh pardon, ik had u niet gezien."

Sommigen houden niet van Italiaanse opera's maar wie Pavarotti hoort zingen kan toch onmogelijk als een ijskonijn blijven. Als geen ander kon Pavarotti de pathos die bij de Italiaanse opera's hoort vorm geven.

Op 6 september 2007 overleed Pavarotti aan kanker. Alhoewel zijn familie een besloten begrafenis voorstond werd het een grootse gebeurtenis in aanwezigheid van onder anderen Romano Prodi (minister-president van Italië, Kofi Anan (VN) en vele wereldberoemde collega's. Kardinaal Bertone, staatssecretaris van het Vaticaan ging in de plechtigheid voor. De plechtigheid werd live uitgezonden door CNN en was op het internet te volgen. Het stuntteam van de Italiaanse luchtmacht kleurde de lucht in de kleuren van de Italiaanse vlag.

En dat voor een bakkerszoon die in zijn jonge jaren liever profvoetballler wilde worden (had hij wel wat kilootjes minder moeten wegen.)

Donizetti schreef de opera L'elisir d'amore. Nemorino is verliefd op Adina. Adina heeft echter geen belangstelling voor Nemorino. Nemorino koopt bij een straathandelaar een liefdesdrankje om Adina voor zich te winnen. De liefdesdrank is niet meer dan goedkope wijn maar wanneer Nemorino Adina ziet huilen weet hij dat zijn "drankje" heeft gewerkt.


Una furtiva lagrima Een verholen traan
negli occhi suoi spuntò: verscheen in haar ogen:
Quelle festose giovani de feestelijke jeugd
invidiar sembrò.lijken me te benijden.
Che più cercando io vò?Wat zou ik me mogelijk nog meer kunnen wensen?
Che più cercando io vò?Wat zou ik me mogelijk nog meer kunnen wensen?
M'ama! Sì, m'ama, lo vedo. Lo vedo.Zij houdt van me! Ja, zij houdt van me, ik zie het. Ik zie het.
Un solo istante i palpiti Om haar heel even te horen
del suo bel cor sentir!de slagen van haar hart!
I miei sospir, confondere Om bijna mijn zuchten te verwarren
per poco a' suoi sospir! met die van haar!
I palpiti, i palpiti sentir,De slagen, de slagen van haar hart om die te horen,
confondere i miei coi suoi sospir...om mijn zuchten te verwarren met die van haar...
Cielo! Sì, può morir!Hemel! Ja, ik kan nu sterven!
Di più non chiedo, non chiedo.Ik vraag niets meer, niets.
Ah, cielo! Sì, può! Sì, può morir! Oh, hemel! Ja, ik kan, ik kan nu sterven!
Di più non chiedo, non chiedo.Ik vraag niets meer, niets.
Sì, può morir! Sì, può morir d'amor.Ja, ik kan sterven! Ja, ik kan sterven uit liefde.

Geniet ervan.


">

Links, Rechts...Links

Maurice Ravel kreeg van Paul Wittgenstein een bijzonder verzoek. Wittgenstein (broer van filosoof Ludwig Wittgenstein) Verzocht Ravel om een pianoconcert voor alleen de linkerhand te schrijven.

Wittgenstein groeide op in een familie met veel culturele contacten waaronder Brahms, Mahler en Richard Strauss. Het moet hem geïnspireerd hebben om zijn eigen muzikale talenten te ontwikkelen.
In 1913 begon Wittgenstein met het geven van concerten met redelijk goede recensies. Helaas brak in 1914 de eerste wereldoorlog uit en werd Wittgenstein opgeroepen voor militaire dienst. Tijdens een aanval op Polen werd Wittgenstein in de elleboog geschoten en gevangen genomen door de Russen. Zijn rechterarm moest worden geamputeerd.
Tijdens zijn krijgsgevangenschap in Omsk besloot Wittgenstein om zijn carrière voort te zetten. Hij schreef zijn blinde oud-leraar Josef Labor met het verzoek om stukken te schrijven voor alleen de linkerhand. Na afloop van de eerste wereldoorlog studeerde Paul intensief op de technieken en composities die Labor voor hem had gemaakt.
Wittgenstein ontwikkelde combinaties van pedaal- en handbewegingen waardoor hij akkoorden kon spelen die tot dan voor onmogelijk werden gehouden voor vijfvingerige pianisten.
Wittgenstein begon weer op te treden met goede kritieken. Hierop verzocht hij meerdere componisten waaronder Ravel om muziek te componeren voor piano met de linkerhand.
Aanvankelijk vond Wittgenstein Ravel's pianoconcert voor de linkerhand te jazzy. later stelde hij zijn mening bij. Sindsdien worden Ravel's pianoconcert voor de linkerhand en de geschiedenis van Wittgenstein in een adem genoemd danwel verteld.

In de tv-serie MASH is er een aflevering ("Moral victory") waarin een dienstplichtige pianist blijvende schade oploopt aan zijn zenuwen in zijn rechterhand. Kolonel Charles Winchester geeft hem een stuk bladmuziek van Ravel's pianoconcert voor linkerhand, vertelt het verhaal van Wittgenstein en moedigt de arme pianist aan zijn muzikale ambities voort te zetten.

Het fragment dat ik heb gekozen is het Cadenza van het pianoconcert voor de linkerhand van Ravel gespeeld door Leon Fleisher, die zelf ook zijn rechterhand niet meer kan gebruiken.

Geniet ervan.

">